CoP Kunst in Transitie (Scheldemond)

Kunst in Transitie 
Met het project ‘Kunst in Transitie’ onderzochten Dēmos en CAL-XL een jaar lang de impact van participatieve kunstprojecten op maatschappelijke ontwikkeling in de Scheldemondregio. Vanuit de vaststelling dat er nog veel spraakverwarring bestaat over het belang, de aard en positie van deze praktijken, gingen we op zoek naar een taal om het hierover te kunnen hebben zonder te verzeilen in de gekende clichés en tegenstrijdigheden als artistiek versus sociaal, publiek versus privaat, instrumentalisering versus autonomie.

Praktijkbezoeken
Tussen juni en september 2014  trok een ‘community of practice’ van meer dan dertig kunstenaars, cultuurprofessionals, academici en beleidsmakers op expeditie door Oost-Vlaanderen, West-Vlaanderen en Zeeland om samen participatieve kunstprojecten te bezoeken en hierover in gesprek te gaan met elkaar. De groep trok op 13 juni 2014 naar Gent voor een gesprek met Simon Allemeersch en Elly Van Eeghem, beiden stadsresidenten van Kunstencentrum Vooruit (lees het verslag). Op 18 juni 2014 gingen we op bezoek bij Wit.h vzw in Kortrijk en kleinVerhaal in Oostende (lees het verslag). Tot slot trokken we op 23 september 2014 voor praktijkbezoeken aan COLTEK in Terneuzen, het project 'Krot of Kans' in Zierikzee en een afsluitende 'diner pensant' met optreden van Jaap Verseput in Zonnemaire  (lees het verslag). 

Tijdens deze expedities gingen we dieper in op volgende vragen: Op welke maatschappelijke vragen spelen kunstenaars in? Waarom betrekken ze burgers bij hun onderzoek? En welk artistiek en maatschappelijk resultaat levert dat op? Een groep experten ging in december 2014 tijdens een denkdag dieper in op de bevindingen uit de expedities. Zij formuleerden een kader dat de rol en noodzaak van participatieve kunstpraktijken in maatschappelijke ontwikkeling uitklaart.

Manifest
We vroegen Sandra Trienekens en Wouter Hillaert om de discussies van de 'Community of Practice' te vertalen in een manifest. Zij presenteerden een werkversie hiervan op 26 februari 2015 tijdens een colloquium in Kunstencentrum Vooruit in Gent. Het manifest kadert de rol en noodzaak van participatieve kunstpraktijken in maatschappelijke ontwikkeling en gaat nader in op de rol die kunstenaars, overheid, middenveld, maatschappelijke organisaties en kunstenorganisaties daarin kunnen spelen. 
We vroegen een drietal sprekers om te reageren op het manifest en presenteerden die dag ook enkele participatieve kunstpraktijken: de tentoonstelling 'Time is Wit.h Us' van Wit.h vzw uit Kortrijk, het 'Fioretti' project van Lucinda Ra, 'Baken Stadslabo' van kleinVerhaal en de bibliotheek Kris Lambert in Oostende en het project 'Krot of Kans' van het CBK Zeeland, centrum voor beeldende kunst, vormgeving en architectuur in Middelburg

Praktijkbrochure
Het manifest vormt een tweeluik met een praktijkbrochure waarin zes praktijkverhalen worden uitgewerkt:

  • Rabot 4-358 van Simon Allemeersch in Gent
  • Time is With Us van vzw With uit Kortrijk
  • Baken Stadslabo van kleinVerhaal in Oostende
  • Kunstenaarscollectief COLTEK in Terneuzen
  • Krot of Kans van CBK in Middelburg
  • De interactieve voorstelling 'De Kanteling' in Middelburg 

Downloads
Manifest voor Participatieve Kunstpraktijken (april 2015)
Zes Participatieve Kunstpraktijken in de Scheldemondregio (juni 2015)
Expeditieverslag Oost Vlaanderen
Expeditieverslag West Vlaanderen

Expeditieverslag Zeeland
Programma Colloquium in de Vooruit Gent
Volledige lijst van deelnemers aan de CoP 'Kunst in Transitie' 
 

We gaan door
Dēmos en CAL-XL gaan verder op zoek naar ‘transitieruimtes’. We zoeken organisaties, overlegfora, evenementen… die tijd willen maken voor geëngageerde 'zelfreflectie’. Wat is de concrete impact van het streefbeeld dat dit manifest schetst? Welke oude en nieuwe opvattingen schuiven langs elkaar en hoe wordt ruimte voor participatieve kunstpraktijken tastbaar?
Wens je dit gesprek op te zetten? Contacteer één van ons: 
Dēmos: an.vandenbergh@demos.be 
CAL-XL: sikko@cal-xl.nl 

Credits
Dit grensoverschrijdend project werd mogelijk gemaakt door de Scheldemondraad, het permanent overlegplatform van de provincies Oost- en West-Vlaanderen (B) en Zeeland (NL) en de gemeenten in de Euregio Scheldemond. De Scheldemondraad wenst met dit project en andere projecten de grensoverschrijdende samenwerking te intensiveren en bruggen te bouwen tussen Vlamingen en Zeeuwen.

Toes Smit