De Waarde van Cultuur

5 december 2014

In april 2014 is een inspirerende publicatie verschenen over de Waarde van Cultuur. Het rapport werd geschreven in opdracht van de Vlaamse overheid door  de vakgroep Arts in Society van de RUG met als auteurs Pascal Gielen, Sophie Elkhuizen, Quirijn van den Hoogen, Thijs Lijster, en Hanka Otte. De onderzoekers bogen zich over vragen als: Wat is de echte waarde van cultuur? Wat is het onderscheid tussen cultuur, kunst en creatieve industrie? Welke plek neemt cultuur op in de gemeenschap?

Het is een opmerkelijke en inspirend rapport geworden. Het is sterk in analytische zin door helder het onderscheid en de samenhang te benoemen van de socialiserende, kwalificerende en subjectiverende werking van kunst (met daarbij een mooi perspectief op de maatschappelijke waarde van zowel de maat als de onmaat van de kunst). Het is sterk in politieke zin omdat het duidelijk beargumenteerd waarom kunst en cultuur de basis ('de onderbouw') vormen voor de moderne samenleving en het daarom van vitaal belang is dat het gekoesterd wordt als een 'gemeen'-schappelijke functie (in plaats van de vermarkting en marginalisatie die nu gaande is). Hoewel het voor Vlaanderen is geschreven is het ook zeer relevant voor de Nederlandse en meer algemeen de West-Europese context.        

De studie brengt onderzoek samen dat empirisch bewijs levert dat cultuurparticipatie o.a. bijdraagt aan cognitieve processen, een betere mentale en fysieke gezondheid, sociale cohesie en een substantiële bijdrage kan leveren aan economische groei.

Maar bovenal betogen de onderzoekers dat cultuur datgene is dat zin of betekenis geeft aan ons leven. Dat betekent dat de roofbouw die gepleegd wordt op het gemeenschappelijke culturele bezit op termijn niet alleen desastreus uitpakt voor de cultuur zelf, maar daarmee ook voor de (creatieve) economie, die zichzelf immers steeds meer afhankelijk heeft gemaakt van de creatieve kracht die uitgaat van cultuur, en voor de politiek, die voor democratisch draagvlak afhankelijk is van een solide gemeenschap. Het is de core-business van de cultuursector om een samenleving hier meer bewust van te maken.

Het onderzoeksrapport is hier te downloaden. Download hier de mooi verzorgde samenvatting van de hand van publicist Patrick De Rynck. 
Lees hier wat de Vlaamse krant De Morgen over het rapport schreef.

De onderzoeksopdracht 'De waarde van cultuur' gaat uit van de volgende steunpunten: Socius, Locus, Cultuurnet Vlaanderen, FARO, VTi - Vlaams Theater Instituut, Bibnet, Circuscentrum, BAM, Forum voor Amateurkunsten, Demos, Stichting Lezen, Muziekcentrum Vlaanderen en Vlaams Architectuurinstituut. De opdracht werd gerealiseerd met steun van het Departement Cultuur, Jeugd, Sport en Media en in samenwerking met het onderzoeksplatform Cultuur.

Bjorn Cameron