Publicatie & Conferentie Cultuur in Beeld 2015

26 november 2015

Cultuur in Beeld 2015

Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) brengt jaarlijks Cultuur in Beeld uit. Deze publicatie biedt een overzicht van belangrijke ontwikkelingen in de culturele en creatieve sector. Daarnaast agendeert Cultuur in Beeld onderwerpen die de komende tijd van belang zijn in het cultuurbeleid, waaronder lokale cultuurpraktijken en de rol van de stad. Op 14 december organiseert OCW een conferentiedag n.a.v. Cultuur in Beeld. Zie hiervoor de speciale website.

Centraal in Cultuur in Beeld 2015 staat de manier waarop cultuur zich manifesteert op verschillende schaalniveaus: lokaal, stedelijk, regionaal, nationaal en internationaal. Hoe hangen deze verschillende niveaus met elkaar samen? In deel 1 van deze publicatie staat de stad als cultureel knooppunt centraal. Hoe ontwikkelen de Nederlandse steden zich en wat zijn de gevolgen voor het cultuurbeleid? Wat is de afstand van verschillende burgers in Nederland tot culturele voorzieningen? Hoe is het aanbod over Nederland gespreid? In dit deel gaan we ook in op het imago van steden, streken en cultuurmerken en op lokale cultuurpraktijken. 

Download hier Cultuur in Beeld 2015

Lokale cultuurpraktijken

De markt voor en het speelveld van culturele instellingen wordt steeds internationaler. Tegelijk verbinden makers en culturele instellingen zich met hun directe omgeving en richten ze zich op de lokale identiteit. Een voorbeeld van deze ‘glokalisering’ is de manier waarop Leeuwarden in zijn voorstel voor Culturele Hoofdstad 2018 de betrokkenheid van de lokale gemeenschap verbindt met uitdagingen waar heel Europa voor staat, bijvoor- beeld op het gebied van werkgelegenheid en onderwijs. 

Cultuur kan in de vorm van creatieve bedrijvigheid nieuwe kansen bieden aan achterstandswijken of krimpgebieden. Lokale cultuurpraktijken bereiken nieuwe publieksgroepen en dragen bij aan stedelijke ontwikkeling en vernieuwing. Ook wordt volop geëxperimenteerd met nieuwe vormen van samenwerking en opdrachtgeverschap. De diversiteit aan cultuuruitingen is groot. De betrokkenheid van bewoners voor de inbedding en het draagvlak in de wijk is vaak cruciaal. Dit is bijvoorbeeld goed gelukt in de wijk Klarendal in Arnhem, waar zowel de oorspronkelijke bewoners als de ‘culturele’ nieuwkomers – kunst- vakopleiding ArtEZ en jonge modeontwerpers - profiteren van de impuls in de wijk. Uit onderzoek naar de cultuurimpulsen in Arnhem blijkt een positief effect van culturele projecten op onder andere de actieve deelname van bewoners aan cultuur en op aantrekkingskracht van de wijk. Er zijn verder nog betrekkelijk weinig kwantitatieve onderzoeken gedaan, die meetbare effecten laten zien van de lokale cultuurpraktijken op bijvoorbeeld de leefbaarheid en sociale cohesie in steden. 

Onderzoek CAL-XL naar effecten van cultuurimpulsen in de wijken 

Een cultuurimpuls heeft een positief effect op de leefbaarheid van een wijk. Zowel het bezoek als de actieve deelname van bewoners aan cultuur neemt toe, zo blijkt uit onderzoek. Cultuurimpulsen zijn goed voor de ontwikkeling en aantrekkelijkheid van de wijk. De creatieve industrie neemt toe en de woningwaarde en de sociale status van de wijk stijgen. In Arnhem is onderzoek gedaan naar de maatschappelijke effecten van de cultuurimpulsen. Cal-XL onderzocht de effecten van 370 cultuurprojecten tussen 2010 en 2014. De projecten hebben een positief effect op persoonlijke ontwikkeling en sociale cohesie. Projecten die leiden tot de hoogste actieve cultuurdeelname per geïnvesteerde euro zijn theater, muziek, multidisciplinaire projecten en culturele netwerken. Ook blijkt dat steeds meer bewoners eigenaar worden van een project. Dit sluit aan bij de visie van de gemeente Arnhem om meer wijkgericht te de-institutionaliseren en de bewoners centraal te stellen. 

Op maandag 14 december 2015 organiseert het ministerie van OCW een conferentie Cultuur in Beeld - Ruimte voor Cultuur. Bezoek hier de website van deze conferentie.

Ingrid Docter